Leeuwarden in 2426

Leeuwarden zal in 2426 waarschijnlijk geen reusachtige metropool zijn, maar een compacte, groene en technologisch geavanceerde waterstad. De historische binnenstad blijft herkenbaar, terwijl daaromheen verhoogde, drijvende en zelfvoorzienende wijken liggen. Grachten, singels en parken vormen samen een systeem dat regenwater opvangt en de stad tegen een sterk gestegen zeespiegel beschermt.

Dit is uiteraard een toekomstscenario. Vier eeuwen vooruitkijken is eerder geschiedkundige verbeelding dan demografie.

Bevolking en stadsbeeld

Begin 2024 telde de gemeente 128.963 inwoners. Bovendien waren er plannen voor 10.000 tot 15.000 nieuwe woningen tot 2040. De gemeente verwachtte daardoor verdere bevolkingsgroei.

Toch wordt Leeuwarden waarschijnlijk geen stad van een half miljoen inwoners. De lage ligging, de waarde van het omringende landschap en de wens om de historische kern te behouden, begrenzen de groei. Een bevolking van ongeveer 185.000 inwoners lijkt in een gematigd scenario denkbaar.

De binnenstad is in 2426 vrijwel autovrij. Vervoer vindt plaats met fietsen, kleine autonome voertuigen en een ondergronds transportsysteem. De grachten worden gebruikt voor waterberging, personenvervoer en koeling. Aan de zuid- en westkant staan compacte woongebouwen, terwijl richting de Dokkumer Ee ruimte is voor water, natuur en recreatie.

De economie

De economie draait niet meer voornamelijk om kantoren, winkels en traditionele dienstverlening. Leeuwarden verdient zijn geld vooral met kennis die elders hard nodig is:

• watertechnologie en bescherming van laaggelegen steden;
• circulaire landbouw en kunstmatige voedselproductie;
• klimaatbestendige architectuur;
• robotica, kunstmatige intelligentie en digitale vormgeving;
• gezondheidszorg en onderzoek naar gezond ouder worden;
• Fries erfgoed, cultuur en internationaal toerisme.

Deze ontwikkeling is nu al enigszins zichtbaar. De gemeente stimuleert projecten rond watertechnologie, circulaire economie, duurzame energie, digitalisering en groene vernieuwing in de landbouw- en voedselketen. Gemeente Leeuwarden – Innovatiefonds

Leeuwarden wordt daardoor een soort laboratorium voor leven met water: niet de grootste stad, maar wel een stad waarvan de kennis wereldwijd wordt verkocht.

Musea en erfgoed

Op dit moment worden doorgaans ongeveer tien à elf museale instellingen en historische bezoekerslocaties tot het museale aanbod gerekend. Daaronder bevinden zich het Fries Museum, Princessehof, Natuurmuseum Fryslân, Museumhuis Van Eysinga en het Historisch Centrum Leeuwarden. Overzicht musea in Leeuwarden

In 2426 verwacht ik ongeveer twintig grote, permanente musea. Het onderscheid tussen museum, archief en virtuele werkelijkheid is dan grotendeels verdwenen. Bezoekers kunnen bijvoorbeeld door het Leeuwarden van 1600, 2018 of 2026 wandelen alsof zij er werkelijk aanwezig zijn. Er bestaat vermoedelijk ook een Museum van de Kunstmatige Mens, waarin de eerste eeuwen van A.I. worden getoond.

De huidige gemeente telt 825 rijksmonumenten en 1.211 gemeentelijke monumenten. De stad Leeuwarden zelf bezit daarvan ongeveer 612 rijksmonumenten en ruim 1.150 gemeentelijke monumenten. Monumentenoverzicht Leeuwarden

Van de huidige monumenten zal mogelijk ongeveer driekwart fysiek blijven bestaan. De Oldehove, Kanselarij, Waag, Blokhuispoort, Grote Kerk en historische gevelwanden zullen waarschijnlijk zorgvuldig worden bewaard. Tegelijk worden gebouwen uit de twintigste en eenentwintigste eeuw nieuwe monumenten. Daardoor kan Leeuwarden in 2426 ongeveer 2.500 beschermde gebouwen en objecten tellen.

Wordt er nog Fries gesproken?

Ja, maar het Fries van 2426 klinkt niet precies zoals het Fries van nu. Het bevat Nederlandse en internationale woorden en kent mogelijk verschillende stadsvarianten. Ook Liwwadders of Stadsfries blijft vermoedelijk bestaan.

Momenteel kan bijna twee derde van de inwoners van Fryslân goed of zeer goed Fries spreken, maar Leeuwarden heeft relatief weinig inwoners met Fries als moedertaal. Planbureau Fryslân

Het Fries overleeft wanneer het niet alleen als erfgoed wordt behandeld, maar wordt gebruikt in onderwijs, kunst, muziek, digitale media en techniek. Automatische vertaling helpt daarbij: iedereen kan Fries verstaan, ook wanneer men het zelf niet vloeiend spreekt. In 2426 zal ongeveer een derde van de Leeuwarders Fries kunnen spreken, maar een kleinere groep gebruikt het dagelijks.

De Prinsentuin

De Prinsentuin bestaat nog en is nog altijd het groene hart van Leeuwarden. Het park is sinds de negentiende eeuw openbaar en maakt al eeuwen deel uit van de identiteit van de stad. Historisch Centrum Leeuwarden

In 2426 ligt de tuin iets hoger en functioneert hij als een sponspark. Bij zware regenval stroomt water naar verlaagde tuinen en vijvers. Oude boomsoorten zijn gedeeltelijk vervangen door bomen die beter tegen warmte, zout en langdurige droogte kunnen. De jachthaven bestaat nog, maar de boten zijn stil, elektrisch of door waterstof aangedreven. Natuurlijk schaatsen is door de warmere winters een zeldzame feestelijke gebeurtenis geworden.

Bestaat de Achmeatoren nog?

Waarschijnlijk niet als het oorspronkelijke gebouw uit 2002. Vierhonderd jaar is voor een moderne kantoortoren uitzonderlijk lang. De toren krijgt vanaf eind 2026 wel een nieuwe eigenaar, waarbij het plan is hem te verduurzamen en zijn kantoorfunctie te behouden. Harns Invest – toekomst Achmeatoren

Mijn verwachting is dat de Achmeatoren ergens tussen 2150 en 2250 grotendeels wordt ontmanteld. Mogelijk blijft de onderste constructie staan of wordt de zwarte vorm opnieuw opgebouwd met lichter materiaal. In 2426 staat op dezelfde plaats waarschijnlijk de Bonnematoren: een slanke opvolger waarin onderdelen van de oude gevel zijn verwerkt.

Zo blijft de skyline herkenbaar. De Achmeatoren zelf verdwijnt, maar net als de Oldehove wordt haar scheve, zwarte silhouet onderdeel van het collectieve geheugen van Leeuwarden.