Wat komt er na kunstmatige intelligentie?
Na de computer, software en internet volgt de handelende machine
Opinies-murf
Als je murf van opinies bent, kan je:
- overal iets van vinden, maar niets heilig verklaren;
- feiten controleren voordat je onzin produceert;
- macht, modewoorden en opgeblazen ernst doorprikken;
- twijfel zaaien waar iedereen te zeker klinkt;
- en vooral humor gebruiken als intellectueel breekijzer.
Onderzoek & Opinie
A.I. en gezondheidszorg
Als het algoritme de witte jas aantrekt kan kunstmatige intelligentie de gezondheidszorg sneller, efficiënter en soms nauwkeuriger maken?
De politicus als prompt: hoe A.I. de politieke taal verandert
Gladde formuleringen, keurige drietallen en opvallend veel woorden als ‘cruciaal’ kunnen wijzen op het gebruik van kunstmatige intelligentie.
Wanneer A.I. de grap niet begrijpt
Komische misverstanden en opinies over kunstmatige intelligentie en hun maatschappelijke gevolgen
A.I. in de politiek
In Nederland zijn tot en met 31 juli 2026 geen drie openbaar gedocumenteerde gevallen te vinden waarin A.I. aantoonbaar een formeel besluit van de Staten-Generaal, ministerraad of regering heeft bepaald.
A.I. en dementie
Dementie wordt vaak beschreven als een langzaam verdwijnen: eerst raken namen zoek, daarna plaatsen, gebeurtenissen en tenslotte delen van de eigen levensgeschiedenis. Die voorstelling is begrijpelijk, maar ook gevaarlijk.
Cultuur
Een wereld zonder subsidiekunst?
Een wereld zonder kunst is een wereld die nog wel functioneert, maar nauwelijks meer leeft. Er zijn huizen, maar geen architectuur die verwondert. Er is taal, maar geen poëzie.
Onderwijs?
De situatie is ernstig, maar Nederland heeft nog niet het op één na slechtste onderwijs van de hele Europese Unie. Die uitspraak gaat specifiek over leesvaardigheid van vijftienjarigen binnen veertien langdurig deelnemende EU-landen: alleen Griekenland scoorde lager. Voor wiskunde scoorde Nederland nog boven het OESO-gemiddelde en voor natuurwetenschappen ongeveer gemiddeld. Wel behaalde circa een derde van de jongeren bij PISA 2022 niet het minimale leesniveau. PISA Nederland, OESO
Kunstenaar of A.I.?
A.I. zal de digitale vormgeving ingrijpend veranderen, maar niet volledig bepalen. Ze zal vooral de productie versnellen; de mens blijft verantwoordelijk voor visie, betekenis en selectie. Tegelijk verwacht ik dat er inderdaad keurmerken of labels voor mensgemaakte kunst komen.
Prognose: Nederlandse cultuur tot 2030
De verwachting is dat de Nederlandse cultuur in 2030 levendiger, breder en toegankelijker zal zijn, maar economisch kwetsbaarder en inhoudelijk sterker gepolariseerd. Er komt niet minder cultuur; er ontstaat juist een overvloed.
Leeuwarden in 2426
Leeuwarden in 2426: waterstad tussen verleden en toekomst
De toekomst van A.I.
A.I. zal waarschijnlijk niet door één nieuwe techniek worden opgevolgd. Het zal geleidelijk veranderen van een los hulpmiddel in een vrijwel onzichtbare laag die overal aanwezig is.
De sfeer van een foto
Op een verlaten stadsplein, kort na zonsondergang, staat een man met zijn rug naar de kijker. Voor hem ligt een monumentaal, oud bureau waarop drie zwarte schrijfmachines zijn geplaatst. De figuur kijkt naar een statig gebouw met een verlichte klok; rondom sluiten vervallen gevels, dichtgetimmerde ramen en gesloten deuren het plein af. Straatlantaarns werpen warm licht over de natte stenen, terwijl donkere wolken een dreigende hemel vormen.
A.I. Online geklungel
Bron afbeelding: Telegraaf 26 juli 2026
Onze media moeten beter
Vrouwen in de kunst
Vrouwelijke kunstenaars worden nog altijd minder gewaardeerd dan hun mannelijke collega’s. Niet omdat hun werk minder oorspronkelijk, minder krachtig of minder betekenisvol zou zijn, maar omdat vrouwen in de kunstwereld te vaak als minder belangrijk worden beschouwd.
Het verdwijnen van kunst
De infantilisering van kunst en cultuur begint bij opiniemakers die menen overal verstand van te hebben. Vanuit die zelfverklaarde autoriteit nemen zij kunstenaars en publiek voortdurend de maat.
Het verdwijnen van humor
Het verdwijnen van humor in Nederland lijkt samen te hangen met een veranderende maatschappelijke cultuur. Veel mensen ervaren dat grappen sneller worden opgevat als een persoonlijke aanval en dat verontwaardiging vaak de boventoon voert, ook door mensen die zich niet direct aangesproken voelen.
Wanneer is kunst matig?
Het oordeel dat kunst ‘matig’ is, klinkt eenvoudig, maar is zelden objectief. Kunst laat zich niet beoordelen zoals een kapotte stoel of een verkeerd uitgevoerde rekensom. Toch bestaan er criteria waarmee een schilderij, foto, voorstelling of installatie kritisch kan worden bekeken.
Plagiaat als kunstvorm
Plagiaat heeft een slechte naam. Het woord roept onmiddellijk beelden op van diefstal, gemakzucht en kunstenaars die zich met andermans veren tooien. Toch is de grens tussen kopiëren en creëren minder duidelijk dan zij lijkt. Kunst ontstaat nooit in een volledig luchtledig. Iedere schilder, fotograaf, schrijver of muzikant werkt met beelden, ideeën en vormen die al bestaan. De vraag is daarom niet alleen óf een kunstenaar kopieert, maar vooral wat hij met het gekopieerde materiaal doet.
Meer kunst
Graciela Iturbide: werkelijkheid met een droomrand
Kunst
Brassaï: de nacht als zelfstandig landschap.
