A.I. zal de digitale vormgeving ingrijpend veranderen, maar niet volledig bepalen. Ze zal vooral de productie versnellen; de mens blijft verantwoordelijk voor visie, betekenis en selectie. Tegelijk verwacht ik dat er inderdaad keurmerken of labels voor mensgemaakte kunst komen.
Wat verandert er in de digitale vormgeving?
De komende vijf jaar wordt A.I. een vast onderdeel van vrijwel alle ontwerpsoftware. Een vormgever kan straks in enkele minuten beelden, typografie, animaties, websites en complete huisstijlen laten produceren. Daardoor verschuift het vak:
- Technische uitvoering wordt goedkoper en sneller.
- Concept, smaak en artistieke regie worden belangrijker.
- Ontwerpers gaan meer selecteren, combineren en corrigeren.
- Kleine bureaus en individuele kunstenaars kunnen producties maken waarvoor vroeger een compleet team nodig was.
- De hoeveelheid middelmatige, op elkaar lijkende beelden zal enorm toenemen.
Dat laatste vormt het grootste gevaar. A.I. leert van bestaande beelden en kiest meestal voor wat herkenbaar en waarschijnlijk is. Zonder een sterke menselijke hand ontstaat daardoor een gladde, foutloze maar ook voorspelbare beeldcultuur.
Gaat A.I. alles bepalen?
Economisch gezien krijgt A.I. veel macht. Reclamebureaus, uitgevers en mediabedrijven zullen haar gebruiken om kosten te besparen. Voor standaardillustraties, eenvoudige websites, productfotografie en sociale media zal handmatig ontwerpen steeds moeilijker te verdedigen zijn.
Artistiek gezien ligt dat anders. A.I. kan stijlen nabootsen, maar heeft geen jeugd, herinneringen, overtuigingen, twijfel of persoonlijke noodzaak. Zij kan een beeld maken van de Dokkumer Ee, maar heeft er nooit gestaan, de wind niet gevoeld en het licht niet zien veranderen. Juist die menselijke ervaring kan opnieuw waardevol worden.
We krijgen waarschijnlijk twee parallelle werelden:
- Een grote commerciële beeldindustrie waarin A.I. de normale productiemethode is.
- Een kleinere maar gewaardeerde markt voor aantoonbaar menselijk, persoonlijk en ambachtelijk werk.
Vergelijk het met fotografie na de uitvinding van de smartphone. Er werden meer foto’s gemaakt dan ooit, maar bijzondere fotografie verdween niet. Ze moest zich alleen duidelijker onderscheiden.
Komt er een keurmerk zonder A.I.?
Dat is waarschijnlijk, maar voorlopig eerder als vrijwillig keurmerk dan als wettelijk Europees kunstlabel. Er bestaan inmiddels al particuliere initiatieven zoals “Not By AI” en certificeringsdiensten voor mensgemaakt werk. Geen daarvan is nog een universeel erkende standaard.
De Europese AI-verordening richt zich vooral op het herkenbaar maken van bepaalde A.I.-gegenereerde of gemanipuleerde inhoud. De transparantieregels van artikel 50 gaan op 2 augustus 2026 gelden. Ze verplichten onder meer machineleesbare markeringen bij generatieve systemen en zichtbare vermeldingen in bepaalde gevallen, maar creëren geen officieel keurmerk voor A.I.-vrije kunst. Europese Commissie: transparantie van A.I.-inhoud
Waarschijnlijker dan één simpel keurmerk is een systeem met drie categorieën:
Technieken zoals Content Credentials kunnen vastleggen met welke apparatuur en software een bestand is gemaakt en hoe het later is bewerkt. Ze functioneren als een soort digitaal ingrediëntenetiket. C2PA over Content Credentials
Een absoluut keurmerk “zonder enige A.I.” wordt overigens lastig. Moderne camera’s, telefoons en beeldprogramma’s gebruiken al machinaal leren voor autofocus, ruisonderdrukking, maskers en kleurcorrectie. Daarom moet een serieus keurmerk vooral onderscheid maken tussen technische ondersteuning en het genereren van het kunstwerk zelf.
Mijn verwachting: A.I. wordt de industriële standaard, terwijl aantoonbaar mensgemaakt werk een bijzondere status krijgt—zoals analoge fotografie, handgedrukte grafiek of een origineel schilderij. Niet omdat menselijk werk altijd mooier is, maar omdat er werkelijk iemand achter staat die iets heeft meegemaakt, gekozen en bedoeld.
Reactie plaatsen
Reacties